Avtomobil Generatorlari: Texnik Holatni Tekshirish

Avtomobil Generatorlari: Texnik Holatni Tekshirish
Avtomobil generatorlarining vazifasini, tuzilishini va ishlatilishini chuqur o'rganing, shuningdek, ularning texnik holatini diagnostika qilish va nosozliklarni bartaraf etish bo'yicha amaliy ko'nikmalarni egallang.
Batafsil ma'lumot
Aloqaga chiqish
Laboratoriya Ishi
Generatorlar: Texnik Holatini Tekshirish
Ushbu laboratoriya ishi sizga avtomobil generatorlarining ishlash prinsiplari, texnik xizmat ko'rsatish (TXK) usullari va nosozliklarni aniqlash bo'yicha muhim bilimlarni berishga mo'ljallangan. Dars ikki qismdan iborat: auditoriya mashg'ulotlari va mustaqil ish.
1
Auditoriya Ishi
2 soat davomida auditoriyada nazariy ma'lumotlar va amaliy ko'nikmalar o'rgatiladi.
2
Mustaqil Ish
2 soat davomida mustaqil ravishda o'rganilgan bilimlarni mustahkamlash va amaliy topshiriqlarni bajarish.
Ishni bajarishdan maqsad – doimiy tok generatorlarining vazifasi, tuzilishi va ishlash prinsipini o'rganish, shuningdek, ularga TXK va nosozliklarni bartaraf etish bo'yicha amaliy ko'nikmalarni shakllantirish.
Doimiy Tok Generatorlari: Vazifasi va Ishlash Prinspi
Avtomobilda mexanik energiyani elektr energiyasiga aylantiruvchi qurilma "generator" deb ataladi. Generatorning asosiy vazifasi – dvigatel ishlayotganda transport vositasining barcha elektr asboblarini doimiy ravishda elektr energiyasi bilan ta'minlash va bir vaqtning o'zida akkumulyator batareyasini zaryadlash.
Generatorning ishlash prinsipi elektromagnit induksiya hodisasiga asoslangan. Avtomobillarda ko'pincha o'zaro parallel bog'langan chulg'amlarga ega bo'lgan doimiy tok generatorlari qo'llaniladi. Generator harakatni dvigatelning tirsakli validan shkiv orqali oladi. Dvigatelning o'rtacha va yuqori aylanishlarida generator yetarli elektr energiya ishlab chiqaradi.
Doimiy tok generatorlari mexanik harakatni samarali ravishda elektr energiyasiga aylantirib, avtomobilning energiya ehtiyojlarini qondiradi.
Doimiy Tok Generatorining Tuzilishi
Doimiy tok generatori harakatlanuvchi va harakatlanmaydigan qismlardan iborat bo'lib, uning samarali ishlashini ta'minlaydi. Quyidagi sxema va tavsif orqali uning asosiy komponentlarini tushunib oling.
4.1-rasm: Doimiy tok generatorining tuzilishi.
1-shkiv: Dvigateldan harakatni rotorga uzatadi.
2 va 15-qopqoqlar: Generatorning ichki qismlarini himoya qiladi.
3-moydonlar: Ishqalanishni kamaytiradi va qismlarning uzoq muddat ishlashini ta'minlaydi.
4 va 12-sharsimon podshipniklar: Rotorni silliq aylanishini ta'minlaydi.
5-yakor (rotor): Harakatlanuvchi qism, unda elektr toki hosil bo'ladi.
6-kollektor: Yakov chulg'amlaridan o'zgaruvchan tokni doimiy tokka aylantiradi.
11 va 13-cho'tka tutgichlar: Cho'tkalarni kollektorga mahkamlaydi va ularning bosimini ta'minlaydi.
14-himoya lenta (tasma): Ichki komponentlarni himoya qiladi.
Generator shkividagi maxsus parrakchalar havo oqimi bilan uni sovutib turadi. Korpus kam uglerodli po'latdan yoki po'lat trubalardan tayyorlanadi, bu esa unga mustahkamlik va chidamlilik beradi.
O'zgaruvchan Tok Generatorlari: Yangi Standart
Zamonaviy avtomobillarda ko'pincha o'z-o'zidan uyg'onish hosil qiluvchi o'zgaruvchan tok generatorlari qo'llaniladi. Biroq, bu tokni avtomobil tizimlari uchun mos bo'lgan doimiy tokka aylantirish, kuchlanishni barqaror ushlab turish va generatordan haddan tashqari yuklanishning oldini olish uchun qo'shimcha komponentlar zarur.
O'zgaruvchan tok generatori qurilmasi uchta asosiy qismdan iborat: generatorning o'zi, to'g'rilagich (diode ko'prigi) va rele-rostlagich. Bu komponentlar birgalikda ishlaydi, tokni to'g'rilaydi va kuchlanishni avtomobilning elektr tizimi uchun optimal darajada ushlab turadi.
5.1-rasmda "Moskvich" avtomobillarida keng qo'llaniladigan G-222 turidagi o'zgaruvchan tok generatorining kesimi tasvirlangan. Ushbu generatorlar ko'pgina zamonaviy avtomobillarda keng qo'llaniladi va uzoq xizmat muddati bilan ajralib turadi.
O'zgaruvchan tok generatorlari doimiy tok generatorlariga nisbatan ikki barobar uzoqroq xizmat qiladi, bu esa ularning afzalliklaridan biridir.
O'zgaruvchan Tok Generatorining Ichki Tuzilishi
O'zgaruvchan tok generatori ham doimiy tok generatori singari qo'zg'almas (stator) va qo'zg'aluvchan (rotor) qismlardan tashkil topgan. Bu qismlarning har biri o'ziga xos vazifaga ega.
Qo'zg'almas qismlar
Stator: Uch fazali chulg'amlarga ega bo'lib, elektr tokini hosil qiladi.
Qopqoqlar: Generatorning old va orqa tomonlarini yopadi va ichki qismlarni himoya qiladi.
Cho'tkalar: Kontakt halqalari orqali rotor chulg'amlariga elektr toki uzatadi.
Qo'zg'aluvchan qismlar
Rotor: Mexanik harakat natijasida magnit maydonini hosil qiladi.
Ilashma halqalar: Rotordagi uyg'otish chulg'amiga tokni uzatish uchun xizmat qiladi.
Shkiv: Dvigateldan harakatni rotorga uzatadi.
Rotorning qutblash uchliklari va uyg'otish chulg'amlari kuchli magnit maydonini hosil qiladi. Rostlagich yordamida bu maydonning qiymati generatorning aylanish tezligi va yuklanishiga qarab o'zgarib turadi. Bu esa o'zgaruvchan tokni doimiy tokka samarali aylantirish imkonini beradi.
Generatorni Sinovdan O'tkazish
Generatorlarning ish qobiliyatini va texnik talablarga mos kelishini aniqlash uchun ular maxsus sxemalar bo'yicha sinovdan o'tkaziladi. Bu sinovlar generatorning nosozliklarini erta aniqlashga yordam beradi.
Sinovga tayyorgarlik
Tozalash: Generator chang va ifloslanishlardan tozalanadi, ichki qismlari siqilgan havo bilan puflanadi.
Vizual tekshiruv: Qopqoqlarning holati, shpilkalarning tortilish darajasi, vintlarning mahkamligi, rotor valining lyufti, qisqichlarning izolyatsiyasi, kontakt halqalarining tozaligi, cho'tkalarning yeyilish darajasi va prujinalarning bosim kuchi tekshiriladi.
Har xil rejimda sinov: Generator yuklamasiz va yuklama ostida sinovdan o'tkaziladi.
4.4-rasm: 37.3701 generatorini stendda tekshirish uchun ulanish sxemasi.
Sinovdan so'ng, generatorning kuchlanishi, toki va rotor aylanish chastotasi aniqlanadi. Osillograf yordamida rostlangan kuchlanishning shakli tekshiriladi, bu esa nosozliklarni tez va aniq topishga yordam beradi.
Generator Nosozliklarini Aniqlash
Osillograf generatorning "30" klemmasidagi kuchlanishni tekshirish orqali nosozliklarni aniqlashda muhim vositadir. Normal ishlaydigan generatorning rostlangan kuchlanish grafigi ma'lum bir shaklga ega bo'ladi, nosozliklar esa bu shaklni o'zgartiradi.
Normal ishlash (I)
Agar stator chulg'ami va diodlar soz bo'lsa, rostlangan kuchlanish grafigi bir o'lchamli "arra"simon tishlardan iborat bo'ladi. Bu generatorning to'g'ri ishlashini ko'rsatadi.
Diod ishdan chiqqan (II)
Agar diodlardan biri ishdan chiqqan bo'lsa, grafik keskin o'zgaradi. Tishlarning bir o'lchamliligi buziladi va chuqurliklar paydo bo'ladi. Bu diod blokidagi muammoni ko'rsatadi.
4.5-rasm: Generatorning rostlangan kuchlanishining grafik ko'rinishi.
Diod zanjiri uzilgan (III)
Agar diod zanjirida uzilish yuz bersa, grafikda yanada jiddiy o'zgarishlar, ya'ni chuqur tishlar va notekisliklar paydo bo'ladi. Bu jiddiy nosozlikdan dalolat beradi.
Hisobot Shakli va Mazmuni
Laboratoriya ishi yakunida tayyorlanadigan hisobot o'rganilgan ma'lumotlarni va olib borilgan tajribalar natijalarini to'liq aks ettirishi lozim. Hisobot quyidagi asosiy qismlardan iborat bo'lishi kerak:
1
Ish maqsadi
Laboratoriya ishining asosiy maqsadini qisqacha va aniq bayon qiling.
2
O'zgaruvchan tok generatorining tuzilishi haqida ma'lumot
Generatorning asosiy komponentlari va ularning vazifalarini batafsil yozing.
3
Generatorga TXK va nosozliklar kelib chiqish sabablari tahlili
Texnik xizmat ko'rsatish jarayonlari va generatorlarda yuzaga kelishi mumkin bo'lgan nosozliklarning sabablarini tahlil qiling.
4
Generator kuchlanishi, tok kuchi, rotor aylanish chastotasini aniqlash natijalari
Tajriba natijalarini 5.1-jadvalga kiritib, tahlil qiling.
5
Bajarilgan ishlar bo'yicha xulosa va takliflar
O'tkazilgan tahlillar asosida xulosalar chiqaring va kelgusida qilinishi mumkin bo'lgan takliflarni bering.
Nazorat Savollari
Laboratoriya ishi davomida o'rganilgan bilimlarni mustahkamlash va tushunish darajasini baholash uchun quyidagi savollarga javob bering:
O'zgaruvchan tok generatorlarining vazifasi qanday?
Avtomobil tizimida o'zgaruvchan tok generatorining asosiy rolini tushuntiring.
O'zgaruvchan tok generatorlarining tuzilishi va ishlashi
Stator, rotor, to'g'rilagich va rele-rostlagich kabi asosiy qismlarini va ularning o'zaro ishlash prinsipini tushuntiring.
O'zgaruvchan tok generatorlariga TXKda bajariladigan ishlar nimalardan iborat?
Generatorga texnik xizmat ko'rsatishda amalga oshiriladigan asosiy jarayonlar va tekshiruvlarni sanab o'ting.
O'zgaruvchan tok generatorlaridagi nosozliklarni kelib chiqish sabablari qanday?
Generatorning noto'g'ri ishlashiga olib keladigan keng tarqalgan nosozliklar va ularning sabablarini tahlil qiling.
Generator tok kuchi, kuchlanishi va rotorning aylanishlar sonini stend yordamida qanday aniqlash mumkin?
Laboratoriya sharoitida generatorning asosiy ish parametrlarini o'lchash usullarini bayon qiling.